Theo Financial Times, các doanh nghiệp Trung Quốc đang mở rộng hoạt động thu mua phế liệu tại Mỹ trong bối cảnh nhu cầu quốc phòng, hàng không vũ trụ và công nghệ cao tiếp tục tăng mạnh, làm nổi bật vai trò của những doanh nghiệp có khả năng tiếp cận đa dạng nguồn cung.
Từ kim loại công nghiệp đến tài sản chiến lược
Vonfram từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong các ngành công nghiệp chế tạo nhờ độ cứng cao, khả năng chịu nhiệt vượt trội và tính ổn định trong môi trường khắc nghiệt. Tuy nhiên, vai trò của vật liệu này đang ngày càng mở rộng khi được sử dụng trong các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như bán dẫn, hàng không vũ trụ, quốc phòng, pin và sản xuất tiên tiến.
Theo danh mục khoáng sản quan trọng do Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố, vonfram được xếp vào nhóm nguyên liệu có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh kinh tế và quốc phòng của Mỹ. Trong khi đó, nhiều nền kinh tế lớn đang đẩy mạnh các chương trình đảm bảo nguồn cung khoáng sản chiến lược nhằm giảm phụ thuộc vào các nguồn cung tập trung.
Mới đây, Reuters cho biết Liên minh châu Âu đang xem xét đưa vonfram vào chương trình dự trữ khoáng sản chiến lược đầu tiên của khối nhằm tăng cường an ninh chuỗi cung ứng. Động thái này phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn của các chính phủ đối với khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu phục vụ công nghệ và quốc phòng trong dài hạn.
Khi nguồn cung trở thành vấn đề lớn hơn tài nguyên
Trong bối cảnh đó, thị trường vonfram toàn cầu đang chứng kiến một hiện tượng đáng chú ý.
Theo bài viết mới đây của Financial Times, các doanh nghiệp và thương nhân Trung Quốc đang tích cực thu mua phế liệu vonfram từ Mỹ và nhiều khu vực khác trên thế giới. Tờ báo dẫn lời các nhà giao dịch cho biết hoạt động này được thúc đẩy bởi tình trạng thiếu hụt nguồn cung ngoài Trung Quốc cũng như nhu cầu ngày càng tăng từ các ngành công nghiệp quốc phòng, hàng không vũ trụ và sản xuất công cụ công nghiệp.
Điều đáng chú ý là sự cạnh tranh hiện không chỉ diễn ra đối với quặng khai thác từ mỏ mà đã lan sang cả nguồn nguyên liệu tái chế. Financial Times cho biết giá vonfram tại Mỹ đã tăng hơn 200% kể từ tháng 5/2025, trong khi giá phế liệu vonfram tăng tới 350% theo dữ liệu của Argus Media.
Những diễn biến này cho thấy nguồn cung vonfram toàn cầu đang ngày càng trở nên căng thẳng.
Theo dữ liệu được Financial Times dẫn từ Project Blue, Trung Quốc dự kiến vẫn chiếm khoảng 67% nguồn cung khai thác và gần 90% nguồn cung vonfram tinh luyện toàn cầu vào năm 2030, cho thấy mức độ tập trung rất cao của chuỗi cung ứng ngành. Trong khi đó, nguồn cung mới ngoài Trung Quốc cần nhiều năm để phát triển và đưa vào vận hành. Điều này khiến thị trường ngày càng tập trung vào khả năng đảm bảo nguồn cung thay vì chỉ nhìn vào quy mô tài nguyên.
Nút thắt nằm ở chế biến và tái chế
Một trong những điểm đáng chú ý nhất từ bài phân tích của Financial Times là nhận định của các chuyên gia trong ngành rằng tình trạng thiếu hụt hiện nay không chỉ nằm ở khai thác mà còn ở các sản phẩm trung gian đã qua chế biến.
Các sản phẩm như APT, oxit vonfram hay hóa chất vonfram đóng vai trò thiết yếu đối với nhiều ngành công nghiệp nhưng nguồn cung ngoài Trung Quốc hiện khá hạn chế.
Điều này đang làm thay đổi cách thị trường đánh giá các doanh nghiệp trong ngành. Nếu trước đây tài sản mỏ là yếu tố quan trọng nhất, thì hiện nay các doanh nghiệp sở hữu đồng thời năng lực khai thác, chế biến và tái chế đang được xem là có vị thế thuận lợi hơn trong bối cảnh khách hàng ngày càng ưu tiên tính ổn định và khả năng truy xuất nguồn gốc của chuỗi cung ứng.
Theo báo cáo gần đây của Diamond Equity Research về Almonty Industries, giá trị của các doanh nghiệp vonfram ngoài Trung Quốc ngày càng nằm ở khả năng cung cấp nguồn nguyên liệu đáng tin cậy cho khách hàng toàn cầu thay vì chỉ ở quy mô tài nguyên.
Nói cách khác, thị trường đang bắt đầu trả thêm một "phần bù an ninh chuỗi cung ứng" cho các doanh nghiệp có khả năng đáp ứng nhu cầu dài hạn trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.
Cơ hội cho các nền tảng cung ứng ngoài Trung Quốc
Xu hướng này đang mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp sở hữu nguồn cung ngoài Trung Quốc và tham gia sâu vào nhiều mắt xích của chuỗi giá trị.
Tại Việt Nam, Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR) là một trong những ví dụ đáng chú ý. Doanh nghiệp hiện sở hữu mỏ Núi Pháo, một trong những mỏ vonfram lớn nhất ngoài Trung Quốc đang vận hành thương mại, cùng với Masan Tungsten Chemicals (MTC), một trong những nhà máy tinh luyện vonfram độc lập lớn nhất ngoài Trung Quốc.
Bên cạnh khai thác và chế biến sâu, tái chế cũng là một trong những định hướng chiến lược dài hạn của doanh nghiệp nhằm mở rộng nguồn nguyên liệu và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn.
Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu ngày càng thắt chặt, việc có khả năng tiếp cận đồng thời nguồn nguyên liệu nguyên sinh từ mỏ và nguồn nguyên liệu thứ cấp từ tái chế có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh đáng kể.
Đối với Masan Group (HOSE: MSN), đơn vị hiện sở hữu khoảng 93% lợi ích kinh tế tại MSR, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược toàn cầu cũng đang mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho một trong những tài sản vật liệu chiến lược lớn nhất trong danh mục của Tập đoàn. Bên cạnh đóng góp về doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền, MSR còn giúp Masan tham gia vào một trong những chủ đề đầu tư đang được quan tâm nhất hiện nay: an ninh chuỗi cung ứng khoáng sản ngoài Trung Quốc.
Khi cuộc đua khoáng sản chiến lược bước sang giai đoạn mới, câu hỏi quan trọng đối với ngành vonfram có thể không còn là ai sở hữu nhiều tài nguyên hơn. Thay vào đó, thị trường ngày càng quan tâm đến việc ai có khả năng đảm bảo nguồn cung ổn định, lâu dài và đáng tin cậy hơn cho khách hàng toàn cầu. Và đó có thể là yếu tố định hình lại cách các tài sản vonfram được định giá trong những năm tới.
