UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên địa bàn nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở và cơ cấu lại đội ngũ người hoạt động không chuyên trách.
Theo phương án, toàn tỉnh hiện có 4.482 thôn, tổ dân phố, gồm 3.259 thôn, xóm và 1.223 tổ dân phố. Bình quân mỗi phường có 38 tổ dân phố, mỗi xã có 33 thôn. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị chưa đáp ứng tiêu chuẩn mới về quy mô dân số hộ gia đình.
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố tại Ninh Bình nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở nhưng vẫn bảo đảm gìn giữ các giá trị văn hóa, bản sắc địa phương. (Ảnh: Ngọc Linh)
Cụ thể, trong số 1.223 tổ dân phố tại 32 phường, có tới 1.106 tổ dân phố (hơn 90%) có quy mô dưới 550 hộ gia đình. Tại 97 xã, phần lớn trong số 3.259 thôn đều có quy mô dưới 400 hộ.
Theo quy định, sau sắp xếp, thôn phải có từ 400 hộ gia đình trở lên, còn tổ dân phố phải có từ 550 hộ gia đình trở lên. Riêng các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực đặc biệt khó khăn, địa hình chia cắt phức tạp, dân cư phân tán, khu vực biên giới, tái định cư hoặc các thôn nằm biệt lập trên sông có thể được áp dụng quy mô thấp hơn.
Sau khi thực hiện sắp xếp, toàn tỉnh Ninh Bình dự kiến còn 1.753 thôn, tổ dân phố, gồm 1.249 thôn và 504 tổ dân phố thuộc 128 xã, phường. So với hiện nay, số lượng thôn, tổ dân phố giảm 2.729 đơn vị, tương ứng giảm 60,89%.
Trong số 1.753 đơn vị sau sắp xếp, có 1.731 thôn, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn theo quy định (chiếm 98,75%); còn 22 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn (chiếm 1,25%), do những yếu tố đặc thù về địa hình, dân cư, văn hóa, tôn giáo hoặc điều kiện giao thông, quản lý.
Theo phương án, có 8 thôn, tổ dân phố (gồm 7 thôn và 1 tổ dân phố) được đề xuất giữ nguyên dù chưa đạt tiêu chuẩn do nằm ở khu vực địa hình chia cắt, dân cư sinh sống phân tán, giao thông khó khăn hoặc có những đặc thù về phong tục, tập quán, tôn giáo.
Bên cạnh đó, có 14 thôn, tổ dân phố mới được hình thành sau sắp xếp nhưng chưa đáp ứng tiêu chuẩn về quy mô hộ gia đình. Các đơn vị này được hình thành trên cơ sở sáp nhập từ ít nhất 2 đến nhiều nhất 7 thôn, tổ dân phố cũ. Nếu tiếp tục sắp xếp để đạt tiêu chuẩn về số hộ, địa bàn quản lý sẽ quá rộng, gây khó khăn trong điều hành và có thể ảnh hưởng đến bản sắc riêng của cộng đồng dân cư.
237 thôn, tổ dân phố được giữ nguyên, không tổ chức lại; trong đó 56 đơn vị được đổi tên. Sau sắp xếp, 1.369 thôn, tổ dân phố sẽ mang tên mới, còn 384 đơn vị giữ lại một trong các tên gọi cũ.
Việc đặt tên thôn, tổ dân phố được thực hiện đồng thời với quá trình sắp xếp. Các địa phương được khuyến khích sử dụng tên của một trong các đơn vị trước khi sáp nhập hoặc khôi phục các địa danh truyền thống của làng, xã cũ nhằm hạn chế tác động đến giấy tờ nhân thân, địa chỉ liên lạc của người dân và tổ chức.
UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu quá trình sắp xếp phải bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, không để phát sinh điểm nóng, vụ việc phức tạp ở cơ sở.
Tỉnh cũng nhìn nhận một số khó khăn có thể phát sinh khi nhiều người dân vẫn gắn bó với tên gọi, địa giới và nếp sinh hoạt của thôn, tổ dân phố cũ. Sau sáp nhập, quy mô dân cư lớn hơn cũng sẽ khiến khối lượng công việc của bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và các chức danh ở cơ sở gia tăng.
Để tạo sự đồng thuận, UBND tỉnh yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường tuyên truyền, giải thích rõ mục đích, ý nghĩa của việc sắp xếp. Theo đó, việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm giảm đầu mối mà còn hướng tới nâng cao chất lượng quản trị cộng đồng, hiệu quả phục vụ người dân và tạo điều kiện cải thiện chế độ, phụ cấp cho đội ngũ hoạt động ở cơ sở.
Xã Lý Nhân là địa phương duy nhất không thực hiện sắp xếp do các thôn hiện nay đều đã bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định.
