Nhu cầu lớn
Hàng loạt doanh nghiệp bất động sản (BĐS) vừa đăng ký tham gia chương trình phát triển nhà ở cho thuê tại TPHCM. Tổng cộng, 13 doanh nghiệp đăng ký xây hơn 97.000 nhà ở cho thuê.
Một dự án nhà ở cho thuê ở TPHCM.
Tuy nhiên, số lượng 97.000 căn doanh nghiệp đăng ký thực hiện còn khiêm tốn so với nhu cầu thuê nhà ở của người dân TPHCM. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) cho biết đến năm 2030, nhu cầu về nhà ở xã hội trên địa bàn TPHCM là gần 1 triệu căn, nhưng TPHCM mới đáp ứng được gần 200.000 căn. Nhà lưu trú công nhân chỉ giải quyết được khoảng 25% nhu cầu, phần còn lại phải đi thuê trong những khu nhà trọ không an toàn.
Ông Khải Quốc Bình, Phó giám đốc Sở Xây dựng TPHCM thông tin, hiện TPHCM đang quản lý hơn 13.600 căn hộ, phòng cho thuê và khoảng 41.000 chỗ ở sinh viên. Tỷ lệ khai thác gần như tuyệt đối, cho thấy nhu cầu thực tế rất lớn, rất cấp thiết. Dù vậy, khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán tài chính khi đầu tư nhà ở cho thuê có thời gian thu hồi vốn rất dài, thường từ 20 - 30 năm, trong khi doanh nghiệp phải tiếp cận nguồn vốn thương mại với lãi suất cao, chưa có gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở cho thuê.
Chưa kể, cơ chế ưu đãi về thuế, đất đai, hỗ trợ đầu tư hạ tầng cũng còn hạn chế. Ngoài ra, quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở cho thuê gần khu công nghiệp, khu vực tập trung việc làm vẫn còn thiếu. Nhiều quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng hiệu quả nhưng việc chuyển đổi công năng còn gặp vướng mắc pháp lý.
Doanh nghiệp cần gì?
Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia làm nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, ông Lê Hoàng Châu kiến nghị cần miễn tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất mà doanh nghiệp tự tạo lập trong cả vòng đời của dự án. Khấu trừ thỏa đáng chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để tạo lập quỹ đất thực hiện dự án. Đồng thời, nhà nước chỉ nên quy định nộp 30% thuế suất thuế VAT và thuế thu nhập doanh nghiệp... Mặt khác, dự án nhà ở cho thuê phải thực hiện trong thời hạn tối thiểu 20 năm thì mới được hưởng các chính sách ưu đãi.
Để có nguồn cung phân khúc nhà cho thuê ra thị trường trong thời gian tới không dễ.
Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành cho rằng, nhu cầu thuê nhà còn rất lớn. Thế nhưng, để có nguồn cung phân khúc nhà cho thuê ra thị trường trong thời gian tới không dễ. Việc này không thể để thị trường tự điều tiết nếu không có sự hỗ trợ cơ chế từ phía Nhà nước. Cụ thể, cần có cơ chế chính sách về thuế, thủ tục hành chính, tiền sử dụng đất, lãi suất ưu đãi… được quy định một cách rõ ràng trong luật... thì mới khuyến khích doanh nghiệp tham gia làm nhà ở cho thuê.
“Hiện tại, thị trường đang ở giai đoạn chuẩn bị, ít nhất phải mất một năm để hoàn thiện thủ tục pháp lý cho một dự án. Theo đó, phải đến giai đoạn 2027 - 2028 mới có nhà để cho thuê. Một số dự án được chỉ đạo khởi công từ tháng 6/2026, phần lớn là Nhà nước lấy từ dự án nhà ở xã hội vốn ngân sách, chuyển đổi công năng từ bán sang cho thuê. Dẫu vậy, số lượng dự án này khá ít, khởi công theo “phong trào”, làm bước đệm về sau”, ông Nghĩa nói.
Phát biểu tại hội nghị “Triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn TPHCM”, ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM cho rằng con số 13 doanh nghiệp đăng ký xây hơn 97.000 nhà ở cho thuê mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu thực tế. Theo các số liệu khảo sát, TPHCM vẫn còn thiếu hàng trăm nghìn căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong những năm tới.
“Điều đó cho thấy nhu cầu của thị trường vẫn còn rất lớn và chúng ta cần tiếp tục nỗ lực mạnh mẽ hơn nữa. Với những tín hiệu tích cực từ hội nghị hôm nay, tôi tin TPHCM hoàn toàn có cơ sở để hoàn thành, thậm chí hoàn thành sớm các mục tiêu phát triển nhà ở mà Trung ương giao”, ông Được nói.
TPHCM sẽ xây dựng “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục đầu tư nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án nhà cho thuê.
Để hoàn thành mục tiêu đề ra, ông Nguyễn Văn Được chỉ đạo đối với quỹ đất, TPHCM sẽ tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các dự án thuộc lĩnh vực này. Ông đề nghị Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Tài chính cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu cơ chế ưu tiên, xây dựng “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục đầu tư nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Về nguồn vốn, TPHCM sẽ tiếp tục phát huy vai trò của các quỹ hỗ trợ hiện có, đồng thời nghiên cứu thêm các giải pháp tài chính phù hợp để giảm áp lực cho doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Đối với quỹ đất do doanh nghiệp tự tạo lập, TPHCM sẽ xem xét hỗ trợ về quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi phù hợp với định hướng phát triển chung nhằm bổ sung nguồn cung nhà ở giá phù hợp. Với quỹ đất công, TPHCM sẽ tổng hợp các kiến nghị để báo cáo, đề xuất Trung ương hoàn thiện cơ chế giao đất, lựa chọn nhà đầu tư và triển khai dự án.
Về các kiến nghị thuộc thẩm quyền Trung ương, ông Được đánh giá nhiều đề xuất của doanh nghiệp là xác đáng khi lĩnh vực nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê có biên lợi nhuận không cao nhưng mang ý nghĩa an sinh lớn. TPHCM sẽ kiến nghị Chính phủ, Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan nghiên cứu các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, thuế, lãi suất tín dụng và các cơ chế hỗ trợ khác nhằm thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển phân khúc này.
