Cho phép xây dựng trên đất nông nghiệp, bãi sông
Mới đây, Hội Luật gia Tp.Hà Nội phối hợp với UBND xã Đại Thanh (Tp.Hà Nội) tổ chức hội nghị tuyên truyền Luật Thủ đô và trợ giúp pháp lý miễn phí cho người dân trên địa bàn.
Tại hội nghị, luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, báo cáo viên, đã giới thiệu những nội dung trọng tâm, điểm mới của Luật Thủ đô, trong đó nhấn mạnh 5 nhóm chính sách lớn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô.
Theo luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, điểm nổi bật đầu tiên của Luật Thủ đô là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền toàn diện cho chính quyền thành phố Hà Nội. Các quy định mới trao thêm quyền chủ động cho thành phố trong tổ chức bộ máy, quản lý biên chế, tài chính - ngân sách, quy hoạch, góp phần nâng cao tính tự chủ và hiệu quả quản lý.
Các đại biểu và người dân tham dự hội nghị.
Nội dung thứ hai là xây dựng cơ chế tài chính đặc thù. Luật cho phép Hà Nội có thêm thẩm quyền trong ban hành một số chính sách về phí, lệ phí chưa có trong danh mục chung; đồng thời sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư các dự án có tính liên vùng, phù hợp với vai trò trung tâm của Vùng Thủ đô.
Bên cạnh đó, Luật Thủ đô định hướng phát triển quy hoạch đô thị với tầm nhìn dài hạn, trong đó chú trọng mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), tạo nền tảng cho một đô thị hiện đại, bền vững.
Một chính sách quan trọng khác là thu hút, trọng dụng nhân tài, phát triển khoa học - công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đây được xem là yếu tố then chốt để Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng nền kinh tế tri thức.
Luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, báo cáo viên tại hội nghị.
Luật Thủ đô cũng bổ sung cơ chế thử nghiệm chính sách mới, cho phép triển khai những giải pháp mang tính đột phá. Trường hợp thực hiện thí điểm nhưng không đạt kết quả như kỳ vọng, pháp luật có quy định về miễn trách nhiệm pháp lý trong phạm vi nhất định nhằm khuyến khích tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Một nội dung được luật sư Nguyễn Quốc Tuấn đặc biệt nhấn mạnh là việc Luật Thủ đô mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, qua đó tháo gỡ những điểm chồng chéo giữa các quy định hiện hành.
Theo đó, trường hợp Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết khác của Quốc hội có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của Luật Thủ đô. Cơ chế này tạo hành lang pháp lý đặc thù, giúp Hà Nội chủ động hơn trong triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Dẫn chứng trong lĩnh vực xây dựng, báo cáo viên cho biết việc cải tạo các khu chung cư cũ như Giảng Võ, Thành Công từng gặp nhiều khó khăn do phải tuân thủ các quy định chung về xây dựng, đất đai, nhà ở. Những khu nhà được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước, quy mô thấp tầng, khi cải tạo lại phải giải quyết đồng thời bài toán tái định cư, hiệu quả đầu tư và nguồn lực xã hội.
Nhiều nội dung quan trọng của Luật được người dân tập trung lắng nghe.
Theo ông Nguyễn Quốc Tuấn, với cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, các dự án chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ sẽ có thêm cơ sở pháp lý để triển khai linh hoạt hơn, vừa bảo đảm quyền lợi người dân, vừa thu hút nguồn lực đầu tư.
Trong lĩnh vực đất đai, báo cáo viên dẫn quy định tại Điều 24 Luật Thủ đô về quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên. Theo đó, HĐND Tp.Hà Nội có thẩm quyền quyết định việc sử dụng đất ở bãi sông, bãi nổi, đất nông nghiệp để xây dựng một số công trình với tỷ lệ phù hợp nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Ông Tuấn phân tích, theo quy định chung của pháp luật đất đai, đất nông nghiệp không được sử dụng để xây dựng công trình ngoài mục đích sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, Luật Thủ đô đã mở ra cơ chế riêng cho Hà Nội trong khai thác nguồn lực đất đai tại những khu vực đặc thù này.
Các công trình được xem xét triển khai có thể phục vụ sản xuất nông nghiệp, chế biến, bảo quản, giới thiệu sản phẩm, phát triển du lịch, giáo dục và trải nghiệm, qua đó phát huy hiệu quả quỹ đất và tiềm năng của các khu vực bãi sông, bãi nổi.
Theo báo cáo viên, quy định này thể hiện rõ nguyên tắc: những vấn đề Luật Thủ đô đã có quy định riêng thì ưu tiên áp dụng Luật Thủ đô; chỉ áp dụng các luật chung khi nội dung đó chưa được quy định.
Tăng mức xử phạt, siết quản lý đối với các vi phạm
Bên cạnh các cơ chế ưu đãi, Luật Thủ đô cũng quy định những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn. Theo đó, Hà Nội được áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính có thể cao gấp đôi mức Chính phủ quy định đối với 10 lĩnh vực gồm: Văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và an toàn xã hội.
Đơn cử, trong lĩnh vực đất đai, theo quy định chung hành vi lấn chiếm đất phi nông nghiệp tùy diện tích có thể bị xử phạt từ 10-30 triệu đồng, như khi áp dụng cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, mức phạt có thể tăng lên từ 20-60 triệu đồng.
Trong lĩnh vực xây dựng, hành vi thi công công trình gây lún, nứt, hư hỏng công trình lân cận hoặc có nguy cơ gây sụp đổ đối với nhà ở riêng lẻ hiện bị xử phạt từ 30-40 triệu đồng. Theo mức xử phạt tại Hà Nội có thể tăng lên 60-80 triệu đồng.
Trong chương trình hội nghị, Hội Luật gia Tp.Hà Nội đã tổ chức tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí các vấn đề pháp luật người dân quan tâm.
Đây là nội dung người dân, tổ chức và doanh nghiệp cần lưu ý, bởi một số hành vi vi phạm khi áp dụng theo Luật Thủ đô (có thể cao gấp đôi quy định chung của cả nước) thì số tiền bị phạt sẽ ở mức rất cao.
Đáng chú ý, Luật Thủ đô cũng cho phép áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với một số công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm nhằm bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Biện pháp này có thể được áp dụng đối với các trường hợp như: Công trình xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép hoặc xây dựng sai giấy phép; công trình xây dựng trên đất lấn, chiếm; công trình chưa được thẩm duyệt, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy nhưng đã đưa vào hoạt động;
Cơ sở karaoke, vũ trường không bảo đảm điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy; cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm nghiêm trọng về môi trường nhưng không chấp hành yêu cầu khắc phục.
Cùng với hoạt động tuyên truyền, tại hội nghị, Hội Luật gia Tp.Hà Nội tổ chức tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí, giải đáp các vấn đề pháp luật người dân quan tâm, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật tại cơ sở.
