Thị trường năng lượng tại Campuchia đang rơi vào trạng thái xáo trộn nghiêm trọng khi các nhà cung cấp báo cáo tình trạng giá khí hóa lỏng (LPG) leo thang và nguồn cung cạn kiệt.
Theo Nikkei, điều này đã làm trầm trọng thêm nỗi lo ngại về an ninh năng lượng tại một quốc gia vốn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu từ nước ngoài.
Thực tế, chi phí nhiên liệu tại xứ sở Chùa Tháp đã bắt đầu chu kỳ tăng trưởng nóng kể từ cuối tháng 2. Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran đã trực tiếp đẩy giá dầu thô thế giới biến động mạnh.
Theo số liệu thống kê, giá xăng tại Campuchia đã ghi nhận mức tăng khoảng 40% và giá dầu diesel tăng tới 70% kể từ thời điểm xung đột bắt đầu. Do vậy, để giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, chính phủ Campuchia đã thực hiện chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng đối với hai mặt hàng này.
Căng thẳng tại eo biển Hormuz khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn.
Sự kiện gây chấn động thị trường khí hóa lỏng đó là thông báo mới nhất của Sokimex, đơn vị vận hành mạng lưới 500 trạm xăng tại Campuchia. Đại diện doanh nghiệp cho biết họ sẽ ngừng cung cấp khí hóa lỏng từ đầu tháng 4 do không thể thực hiện các đơn hàng nhập khẩu kể từ tháng 3.
Dữ liệu thực tế từ đơn vị này cho thấy, mức giá khí hóa lỏng đã tăng vọt thêm 60% từ 2.000 riel lên 3.200 riel/kg chỉ trong vòng chưa đầy một tháng qua. Điều này gây tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng chục nghìn người, bởi khí hóa lỏng là nhiên liệu thiết yếu cho các phương tiện giao thông công cộng phổ biến như xe tuk-tuk, taxi và là nguồn khí đốt nấu ăn chính của các hộ gia đình thành thị.
Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á cũng chỉ ra rằng cấu trúc nguồn cung khí hóa lỏng của Campuchia phụ thuộc rất lớn vào các quốc gia láng giềng.
Cụ thể, 65% lượng khí hóa lỏng trong năm 2024 được nhập khẩu từ Việt Nam thông qua đường bộ, 27% vận chuyển bằng đường biển và phần còn lại đến từ Thái Lan. Vì thế, khi nguồn cung bị gián đoạn, các tài xế xe tuk-tuk và taxi đã đổ xô đi tích trữ nhiên liệu. Tại các cửa hàng bán khí đốt dân dụng, tình trạng hết hàng đã xảy ra ngay cả trước khi Sokimex đưa ra thông báo chính thức.
Khí hóa lỏng LPG là nhiên liệu chính để vận hành những chiếc xe tuk-tuk.
Trước tình hình căng thẳng, Bộ trưởng Năng lượng Campuchia Keo Rattanak đã nhanh chóng lên tiếng nhằm xoa dịu dư luận. Ông khẳng định Sokimex hiện chỉ chiếm khoảng 3% thị phần và tổng nguồn cung trong nước vẫn đủ khả năng đáp ứng nhu cầu.
Theo người đứng đầu ngành năng lượng, hiện có 7 nhà cung cấp khí hóa lỏng khác đã hoàn tất các đơn đặt hàng và dự kiến sẽ tiếp nhận hàng hóa ngay trong tháng này và tháng sau.
Dù vậy, ông cũng thừa nhận nguồn cung khí hóa lỏng có phần hạn chế hơn so với các loại nhiên liệu khác và chính phủ đang tích cực phối hợp với các đối tác ASEAN để tìm kiếm thêm nguồn cung dự phòng.
Trong nỗ lực điều tiết nhu cầu, ông Rattanak khuyến cáo người dân nên tiết giảm sử dụng khí khí hóa lỏng bằng cách chuyển đổi sang các loại bếp điện. Biện pháp này nhằm mục tiêu ưu tiên lượng khí đốt hiện có cho lực lượng lao động vận tải là các tài xế xe taxi và xe tuk-tuk.
Tuy nhiên, tình hình thực tế tại các điểm bán lẻ vẫn rất khó khăn. Nhiều chủ cửa hàng gas tại Phnom Penh cho biết các bình gas dành cho ô tô và xe nấu ăn đã hết sạch từ cuối tuần qua. Giá một bình gas nấu ăn loại 15 kg đã tăng từ 17 đô la lên 30 đô la, gây khó khăn cho các gia đình có thu nhập thấp vốn thường xuyên phải thay đổi bình gas nhỏ nhiều lần trong tuần.
Giá Gas cao ngất ngưởng khiến nhiều gia đình tại Campuchia khốn đốn
Hệ lụy xã hội của cuộc khủng hoảng này đang dần hiện hữu rõ nét. Ông Vorn Pov, đại diện một hiệp hội lao động phi chính thức, bày tỏ sự lo ngại về khả năng chi trả các khoản nợ vay của các thành viên.
Hiện nay, khoảng 85% tài xế xe tuk-tuk tại Campuchia đang mắc nợ và việc thu nhập sụt giảm do thiếu nhiên liệu có thể dẫn đến những rủi ro tài chính cá nhân nghiêm trọng. Nhiều chuyên gia kinh tế độc lập cũng đã đưa ra đề xuất chính phủ cần áp dụng các biện pháp khẩn cấp như cho phép làm việc tại nhà hoặc hỗ trợ tiền mặt trực tiếp cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Ngoài ra, giới quan sát cũng cảnh báo về một rủi ro tiềm tàng khác đối với hơn 1 triệu công nhân ngành may mặc tại Campuchia. Nếu eo biển Bab-el-Mandeb ở Biển Đỏ bị đóng cửa do xung đột, các tuyến đường xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ và châu Âu sẽ buộc phải thay đổi.
Việc phải chuyển hướng vòng qua châu Phi sẽ khiến chi phí vận tải tăng cao, gây sức ép lớn lên các mặt hàng xuất khẩu chủ lực và đe dọa sự ổn định của toàn bộ nền kinh tế quốc gia này trong thời gian tới.
