Được mùa, mất giá
Được xem là một trong những “vựa dưa hấu” lớn nhất tỉnh Quảng Trị, xã Nam Trạch hiện có khoảng 170 hộ trồng với diện tích gần 300 ha.
Năm nay, thời tiết thuận lợi, dưa hấu được mùa, năng suất đạt từ 12 - 16 tấn/ha. Tuy nhiên, giá thu mua tại ruộng chỉ khoảng 3.000 đồng/kg, khiến nhiều hộ rơi vào tình trạng thu không đủ chi.
Cánh đồng dưa hấu đang bước vào kỳ thu hoạch.
Nhìn cánh đồng dưa sai quả đang bước vào kỳ thu hoạch, đáng lẽ ông Hoàng Văn Hiền, sẽ vui mừng nhưng trái lại, trong ông lại mang một nỗi lo lớn: "dưa rớt giá".
Năm nay ông Hiền thuê 2 ha đất cách nhà gần 10km để trồng giống dưa hấu giống Apolo 66. Đã có kinh nghiệm hơn 20 năm, thời gian qua, để chăm sóc, bảo vệ ruộng dưa, ông đã phải dựng lều ăn ở tại ruộng.
Thời tiết thuận lợi giúp dưa phát triển tốt, năng suất cao, nhưng niềm vui được mùa nhanh chóng nhường chỗ cho nỗi lo đầu ra.
Giá bán thấp hơn chi phí chăm sóc, thuê người thu hoạch dưa khiến người trồng đối diện với nhiều khó khăn.
“Dưa năm nay được mùa, sản lượng cao nên nguồn cung dồi dào. Tôi đã liên hệ nhiều thương lái nhưng vẫn chưa tìm được mối tiêu thụ. Nếu tình trạng này kéo dài, buộc phải bán lẻ với giá rất thấp”, ông Hoàng Văn Hiền bùi ngùi cho biết.
Hiện giá dưa hấu tại ruộng chỉ dưới 3.000 đồng/kg, mức giá không đủ bù chi phí sản xuất. Nhiều ruộng dưa chín rộ vẫn nằm trên đồng, trong khi thời tiết nắng nóng làm tăng nguy cơ hư hỏng.
Dưa hấu bán tại ruộng có mức giá chỉ dưới 3.000 đồng/kg
Cũng như ông Hiền, gia đình ông Phạm Văn Sáu, xã Nam Trạch, có 1,7 ha dưa hấu đang vào kỳ thu hoạch, sản lượng dự kiến khoảng 20 tấn/ha. Tuy nhiên, giá bán thấp khiến ông đối mặt nguy cơ thua lỗ.
Ông Sáu cho biết, chi phí thuê đất, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu bơm tưới đã hơn 170 triệu đồng, chưa tính công lao động. Sau hai tháng chăm sóc, sản lượng đạt gần 40 tấn, nhưng với giá hiện tại chỉ thu được gần 120 triệu đồng. Gia đình đang thuê gần 30 nhân công với giá 40.000 đồng/giờ để thu hoạch, nên tổng thu không đủ bù chi phí sản xuất.
Dưa hấu được mùa nhưng lại mất giá.
Không chỉ riêng hai hộ trên, nhiều hộ trồng dưa tại xã Nam Trạch và các địa phương khác trên địa bàn tỉnh Quảng Trị cũng rơi vào tình cảnh tương tự khi chi phí đầu tư lớn nhưng đầu ra bấp bênh. Một số hộ chuyển sang bán lẻ nhằm thu hồi vốn, song sức mua thấp nên hiệu quả không đáng kể.
Tình trạng này khiến người trồng dưa thêm lo lắng, nhất là khi vụ trước cũng không đạt hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng tái đầu tư.
Cung vượt cầu khiến đầu ra khó khăn
Theo một thương lái thu mua dưa hấu tại Quảng Trị chia sẻ, nguyên nhân chính khiến dưa hấu rớt giá là do dưa thu hoạch cùng thời điểm với các tỉnh như Gia Lai, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, trong khi thị trường tiêu thụ chủ yếu trong nước, chưa xuất khẩu nên nguồn cung tăng cao, gây áp lực lên giá.
Mặc dù có điều kiện tự nhiên thuận lợi, sản phẩm dưa hấu chất lượng cao, nhưng việc sản xuất vẫn mang tính tự phát, thiếu liên kết giữa người trồng, doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ, dẫn đến rủi ro khi thị trường biến động.
Việc sản xuất mang tính tự phát, thiếu liên kết giữa người trồng và đầu ra, dẫn đến rủi ro khi thị trường biến động.
Trước tình trạng này, các tổ chức đoàn thể địa phương đã vào cuộc hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm. Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân tích cực kết nối thị trường, quảng bá trên mạng xã hội và mở các điểm bán trực tiếp nhằm giúp bà con giảm bớt thiệt hại.
Anh Bùi Quang Dũng, Bí thư Đoàn thôn Đông Thành, xã Nam Trạch cho biết: “Đoàn viên, thanh niên đang hỗ trợ thu hoạch, vận chuyển và bán dưa cho bà con. Đồng thời, chúng tôi kết nối qua mạng xã hội để tìm đầu ra nhanh nhất có thể”.
Tuy nhiên, các giải pháp này mới chỉ mang tính tình thế. Về lâu dài, việc tiêu thụ vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường, trong khi sản xuất còn mang tính tự phát, thiếu liên kết với doanh nghiệp.
Giá dưa giảm mạnh đã ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân.
Ông Lê Đình San, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Trạch cho rằng, giá dưa giảm mạnh đã ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân. Trước mắt, địa phương đang hỗ trợ tiêu thụ qua các kênh trực tuyến, đồng thời kết nối với các địa phương khác để mở rộng thị trường.
"Địa phương định hướng tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, khuyến khích người dân tham gia hợp tác xã, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Đồng thời, phối hợp với doanh nghiệp tìm kiếm đầu ra ổn định, hướng tới xây dựng thương hiệu dưa hấu địa phương.
Chỉ khi chuyển từ sản xuất tự phát sang sản xuất có kế hoạch, gắn chặt với nhu cầu thị trường, người trồng dưa mới có thể ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng được mùa nhưng mất giá", ông Lê Đình San, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Trạch, nhấn mạnh.
