Trong các ngày 2-4/5, dông lốc, sét và đặc biệt là mưa đá tàn phá nhiều địa phương ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nặng nề nhất tại các tỉnh miền núi phía Bắc.
Theo tổng hợp báo cáo từ các địa phương, chiều tối và đêm 2/5, loạt hình thái thời tiết cực đoan này xuất hiện tại Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hà Nội. Sang chiều tối và đêm 3/5, Nghệ An và Hà Tĩnh tiếp tục ghi nhận dông lốc, sét và mưa đá.
Không chỉ vậy, từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, mưa dông diện rộng bao trùm Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nhiều nơi ghi nhận lượng mưa rất lớn như Tân Pheo (Phú Thọ) 171mm, Lâm Thao (Phú Thọ) 168mm, Kỳ Giang (Hà Tĩnh) 156mm…
Mưa đá xuất hiện diện rộng những ngày qua là hiếm gặp. (Ảnh: Báo Lào Cai)
"Thông thường, mưa dông, lốc sét xuất hiện trong khoảng thời gian giao mùa (tháng 4-5 và giai đoạn tháng 9-10) trên khu vực các tỉnh miền Bắc không phải là bất thường và không hiếm gặp.
Tuy nhiên, giai đoạn đầu tháng 5/2026, hiện tượng mưa đá xuất hiện tập trung nhiều trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng là một điều hiếm gặp", ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay.
Cũng theo ông Hưởng, việc xuất hiện mưa đá kích thước lớn, có hạt bằng quả trứng gà hoặc bóng tennis tại Phú Thọ và Thái Nguyên những ngày qua bắt nguồn từ tổ hợp điều kiện thời tiết thuận lợi cho đối lưu mạnh.
Cụ thể, khu vực này duy trì trạng thái nóng ẩm kéo dài, ban ngày có nắng, làm tích tụ năng lượng đối lưu trong khí quyển. Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000m, cùng thời điểm đó, ở phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ.
Vào buổi chiều, nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển rất nhanh theo chiều thẳng đứng. Chính trong môi trường có độ bất ổn định lớn này, dòng khí đi lên rất mạnh để giữ các khối băng trong các đám mây dông lâu hơn, khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống.
Các hạt đá này nếu tan hết thành nước trước khi tới mặt đất sẽ tạo thành các trận mưa bình thường, nếu không kịp tan hết thì sẽ tạo thành các trận mưa đá.
Ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia. (Ảnh: NCHMF)
Đáng lưu ý, các hình thái thời tiết cực đoan này không chỉ mang tính nhất thời mà còn có thể gắn với những biến động khí hậu quy mô lớn trong thời gian tới. Theo chuyên gia khí tượng, khả năng rất cao xuất hiện El Nino (80-90%) từ giữa năm 2026, có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm (20-25%) và kéo dài sang năm 2027.
"Trong năm nay, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn so với trung bình, mưa và bão ít hơn nhưng hiện tượng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ cũng có thể xuất hiện nhiều.
Mưa lớn cục bộ, cường độ lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, đặc biệt tại khu vực miền núi và địa hình dốc", ông Hưởng nhận định.
Dự báo gần, khoảng ngày 8-9/5 lại có thêm một đợt không khí lạnh mới tác động. Vì vậy, khoảng cuối tuần này miền Bắc sẽ tiếp tục xuất hiện mưa dông và lại đối mặt với nguy cơ tố, lốc, mưa đá và gió giật mạnh.
Ngoài ra, khoảng ngày 5-7/5, phía Nam cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cũng khả năng xuất hiện mưa rào và dông diện rộng. Thời gian mưa tập trung trong khoảng từ chiều đến tối. Trong mưa dông, người dân cần cảnh giác với lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh.
